ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΤΙ Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ

Περί του ότι ο καλλιτέχνης είναι

και φιλόσοφος

 

Ο
καλλιτέχνης είναι, θα λέγαμε, ένα ιδιαίτερο είδος ανθρώπου μιας, και αυτός,
συντονίζεται με την Πλατωνική Τριάδα Ωραίον – Αληθές – Αγαθόν. Ο άνθρωπος
αυτός, ουσιαστικά είναι ένας φιλόσοφος. Φιλοσοφεί του τι είναι «Κάλλος» και
«Ποίηση». Διότι πως αλλιώς μπορεί να δοθεί στον αισθητό κόσμο δίχως κάποιος να
το έχει στοχαστεί;;;

Και
όταν λοιπόν ο Καλλιτέχνης βλέπει στις «αφηρημένες ιδεο – πτήσεις του τις
πύρινες και καλλίμορφες Αρμονίες, θέλει εδώ στον αισθητό κόσμο να τις αποδώσει
κάπως. Και κατ’ αυτήν την έννοια είναι και «Άγγελος» διότι μεταφέρει τα των
Θείων στα θνητά.

Όμως,
εκτός απ’ αυτό, προηγείται η γνώση του, του «τι εστί κάλλος;», «τι εστί ωραίον;»
, «τι εστί αρμονία;», «τι εστί ποίησις;», «τι εστί τέχνη;», και το βασικότερο
«σε τι αποσκοπεί η τέχνη;»

Όταν
φτιάχτηκε το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Διός, εν Ολυμπία, λέγεται ότι ήταν τόσο
όμορφο που ειπώθηκε πως

«Ή
ο Θεός κατέβηκε στον Γη ή ο καλλιτέχνης ανέβηκε στον ουρανό».

Αυτή
η φράση είναι ενδεικτική του πόσο «πτητική» είναι η έμπνευση, πόσο πολύ βοηθάει
στην τέχνη.

Αλλά
για να γίνει ακόμα και αυτό χρειάζεται ο άνθρωπος να ξέρει τι είναι το «Ωραίον».

Και
όταν βλέπει, ο άνθρωπος, κάτι το ωραίο στον αισθητό κόσμο το αναγνωρίζει σαν
από θύμιση, μιας και η γνώση είναι ανάμνηση. Έτσι λοιπόν ένας καλλιτέχνης που
θα δει κάτι Ωραίο θα θυμηθεί και τα σχετικά με το Ωραίο που είχε βιώσει η Ψυχή
του πριν γεννηθεί «στο κελί του αισθητού κόσμου».

Ενθυμούμενος
λοιπόν αυτά, αρχίζει να σκέφτεται τα σχετικά και να αναρωτιέται για το τι είναι
αυτά, ποιά είναι η προέλευση αυτών και διάφορα τέτοια. Και όσο ερευνά τόσο περισσότερα
βρίσκει, και όσο περισσότερα βρίσκει τόσο πιο πολύ φιλόσοφος γίνεται χωρίς να
το θέλει.

Όμως
είναι καλό ο Καλλιτέχνης να είναι και συνειδητά φιλόσοφος διότι  έτσι ξέρει τι υπηρετεί η τέχνη του(σύμφωνα με
τον φιλόσοφο Πλάτωνα, που στα νεανικά του χρόνια ήταν ποιητής, «η τέχνη
υπηρετεί το Ωραίο»)και έτσι ο ίδιος γίνεται καλύτερος προς αυτήν. Γιατί ο έχων
γνώση του πεδίου που υπηρετεί είναι καλύτερος από αυτόν που έχει άγνοια προς
αυτό, όπως ακριβώς ένας πρωτόγονος που ναι μεν μπορεί να ζωγραφίσει αλλά λόγω
της έλλειψης γνώσεων του αντικειμένου δεν μπορεί να συγκριθεί με το μεγαλείο
ενός Ελ Γκρέκο.

Ο
Καλλιτέχνης λοιπόν που έχει στοχαστεί τα περί του Ωραίου, είναι πράγματι και
φιλόσοφος.

Άλλωστε,
οι δε αληθινοί φιλόσοφοι, είναι νόες που και αυτοί ερευνούν «τι εστί Ωραίο» δια
του συλλογισμού. Ο Καλλιτέχνης αν και το έχει ερευνήσει  και αυτός με το νου του τι «τι είναι Ωραίο»,
ωστόσο αυτός προχωρά και το ερευνά και δια μέσου της τέχνης, και άρα το έργο
του είναι διπλό, γιατί συνδυάζει έτσι την θεωρία και την πράξη, τα ιδεατά με τα
αισθητά.

Άνθρωπος
ανήσυχος από τη φύση του, ο έχων μέσα του τις προτροπές της Τέχνης, πάντα είναι
και ένα βήμα μπροστά από τους υπόλοιπους συνανθρώπους του, όχι μόνο στα της
τέχνης αλλά και σε κοινωνικά, πολιτιστικά ή άλλα θέματα. Άλλωστε, όπως είπαμε,
ο Καλλιτέχνης είναι και φιλόσοφος(και συνήθως αυτό είναι μια πράξη που κάνει
διαισθητικά)και φυσικά οι φιλόσοφοι έχουν ανάμεσα στις ενασχολήσεις τους και
θέματα κοινωνικά.

Τι
λοιπόν;;;

Αφού
είναι και φιλόσοφος  ο Καλλιτέχνης μήπως
άραγε δεν θα δει και αυτά που βλέπει ο φιλόσοφος;;; Το λογικό λέει πως όχι
βέβαια, πως θα δει όντως αυτά που βλέπει και ο φιλόσοφος.

Έτσι,
πολλές φορές περνάει στη τέχνη του μηνύματα «επαναστατικά» ή κάνει τέχνη που
προηγείται της εποχής του.

Παράδειγμα,
η τέχνη του ιμπρεσιονισμού, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε στο σαλόνι των Παρισίων,
υποτιμήθηκε από τους νατουραλιστές τόσο πολύ, που κάποιοι δεν την θεωρούσαν καν
ως τέχνη. Ο ιμπρεσιονισμός κείνη τη στιγμή πάλευε με τις παγιωμένες απόψεις
ενός κατεστημένου σχετικά με το τι θεωρείται τέχνη.

Όμως
αυτό φυσικά ήταν απλά ένα παράδειγμα και δε θα κάνω εδώ ιστορία της τέχνης. Το
θέμα μας είναι πως ο Καλλιτέχνης είναι και φιλόσοφος, και αυτό που ήθελα να πω
με το παράδειγμα που έδωσα είναι πως ο Καλλιτέχνης όντας φιλόσοφος σκέφτεται
πράγματα που μοιάζουν «τρελλά» για την εποχή του, επαναστατικά ή και αλλόκοτα,
τα οποία πολλές φορές τα εκφράζει και μέσω της τέχνης του.

Συμπέρασμα
λοιπόν είναι πως ο Καλλιτέχνης είναι αναγκαίο να κάνει φιλοσοφία, διότι έτσι
αυτός γίνεται αιτία να προχωρήσει ο πολιτισμός, αφού δεν ορά απλώς τις ιδέες
αλλά και τους δίνει «σάρκα» μέσω των ικανοτήτων του.

 

Κλείνω
το θέμα αυτό με ένα ρητό του Διδάσκαλου Μορύα, που λέει:

 

«Η
ποιότητα της μουσικής και του ρυθμού θα έπρεπε να αναπτύσσεται από την παιδική
ηλικία.»

Διδάσκαλος Μορύα


Ο Θεός Απόλλων, ο Πατέρας των Τεχνών,
που είχε για σύμβολο της αρμονίας τη λύρα.


Advertisements
This entry was posted in ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΛΗΘΕΙΕΣ. Bookmark the permalink.

7 Responses to ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΟΤΙ Ο ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΦΙΛΟΣΟΦΟΣ

  1. Ο/Η yannidakis λέει:

    X.A.πολυ ενδιαφερον οσο & εξαιρετικο το ζητημα που επελεξες να θιξεις σημερα.προσωπικα θα διαφωνησω πως σημερα ο καλλιτεχνης ειναι φιλοσοφος, σιγουρα ομως θα αναγνωρισω την εναλλακτικη σκοπια με την οποια παρατηρει τον κοσμο αναλογα με τα ερεθισματα του, απο τα οποια προκυπτουν & τα εργα του.Αλλωστε στο κειμενο σου δεν μενουν πολλα να συμπληρωσει κανεις :[

  2. Ο/Η Mάριος λέει:

    Θα σε προτρέψω να διαβάσεις το βιβλιο "Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗ"του Ευγένιου Ιονέσκο.Ίσως δεις εκεί πως ακόμα και σήμερα υπάρχουν κάποιοι καλλιτέχνες-φιλόσοφοι,ω φίλε μου.

  3. Ο/Η Lady of Avalon λέει:

    Θα συμφωνήσω με τον φίλο Γιαννιδάκη!Ξέρω πολλούς καλλιτέχνες που είναι υλιστές και ελάχιστα πνευματικοί…Το σίγουρο είναι αυτό που λέει ο φίλος ΒΑΤΜΑΝ ότι μέσω της δημιουργίας έχουμε διεύρυνση της συνείδησης και έτσι αυτό από μόνο του μας καθιστά πιο ευαίσθητους σε διάφορους λεπτοφυής κραδασμούς και ερεθίσματα.Ελπίζω να σε κάλυψα… Και δε πειράζει που σχολίασε πρώτος ο φίλος μας και όχι εγώ (μη δίνεις σημασία σε τέτοια θέματα άλλωστε δεν ήξερα ότι ήθελες τόσο πολύ να σχολιάσω πρώτη). Ταυτίστηκα τόσο πολύ μαζί του που είναι σα να έγραψα εγώ πρώτη. 🙂

  4. Ο/Η Mάριος λέει:

    Λοιπόοον, δεν εκτός από τον Ko Ιονέσκο έχετε και μένα.Κάποια στιγμή θα σας δείξω πίνακες μου.Το φιλοσοφικό μου τεμπεραμέντο μου το ξέρετε ήδη.Μετά θα μπορείτε να βγάλετε συμπεράσματα επ\’ αυτού.:)

  5. Ο/Η Contessa's λέει:

    Παρ\’ όλο που είμαι περισσότερο της "κλασικής σχολής", έχοντας σαν πρότυπό μου την περίοδο της Αναγέννησης, εντούτοις, θα συμφωνήσω, εν μέρει, με τους προλαλήσαντες λέγοντας ότι υπάρχουν σήμερα καλλιτέχνες που αρκούνται ΜΟΝΟ στο είδος που υπηρετούν και κάποιοι ελάχιστοι, που έχουν την τάση να φιλοσοφούν.Η πνευματική καλλιέργεια ταυτίζεται με την καλλιέργεια της ψυχής και σαν συνέπειά της έχουμε μια σεμνότητα και ταπεινοσύνη, που χαρακτηρίζει εκείνον που διαθέτει αυτές τις αρετές. Για να χαρακτηριστεί σήμερα κάποιος φιλόσοφος, πέραν των γνώσεών του περί αρχαίας Ελλάδας και των μεγάλων κλασικών διδασκάλων της αρχαιότητας, πρέπει να διαθέτει πνευματικό εύρος και στοχαστική ματιά, σε όλα σχεδόν τα θέματα.Πάνω απ\’ όλα, να είναι "αθόρυβος" (δηλαδή, ταπεινός) και "παρατηρητής" της ζωής κι όλων των εκφάνσεών της.Τα πας πολύ καλά Μάριε, συνέχισε έτσι! :))

  6. Ο/Η Mάριος λέει:

    Ευχαριστώ και για τη δική σου άποψη Contessina.

  7. Ο/Η MARIA λέει:

    ολα μπορεις να εισαι,,,κραμμα..φιλοσοφος και καλλιτεχνης..και τουμπαλινεσυ μαριε εχεις ταλεντο αυτη ειναι η ουσια και εχεις πνευματικοτητα ,,,αυτα βλεπω εγω σε σενακαλο βραδυ

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.